على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
997
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
زمين زدن شتر . و شتافتن . و بعصا زدن . و كامل كردن عضو شتر كشتنى را . توحيم ( tavhim ) م . ع . ذبح كردن . و آرزوانه خورانيدن مر زن آبستن را . و چكيدن آب از چوب شكستهء سبز و تازه . توخ ( tux ) ا . پ . درخت گزنه . توخ ( tavx ) م . ع . فرو رفتن انگشت در چيزى نرم و آماسيده ( و الفعل من نصر ) . توختن ( tuxtan ) ف م . پ . واپس دادن و ادا كردن وام و عاريه گرفتن . و اندوختن و يافتن و فراهم كردن بتدريج . و خواستن و آرزو كردن و جستن و جستجو نمودن . و كشيدن . و نمودن و آشكار كردن و گستردن . و دوختن . و بخيه كردن . توخته ( tuxte ) ص . پ . ادا شده و فراهم شده و يافته شده و حاصل شده و كشيده شده و گسترده و دوخته . توخج ( tuxaj ) ا . پ . آواز بلند و شور و غوغا و فرياد و هنگامه . توخچه ( tux - ce ) ا . پ . مكانى كه در ديوار جهة گذاشتن چيزى سازند و اكنون طاقچه مىگويند . توخش ( tavaxc ) ا . پ . رسم و كشيدگى و نقش . توخم ( tavaxxom ) م . ع . گران و ناگوارد شدن طعام و جز آن . توخن ( tavaxxon ) م . ع . آهنگ كردن به چيزى خواه خير باشد يا شر . توخى ( tavaxxi ) م . ع . صواب جستن . و خشنودى خواستن . توخية ( tavxeyat ) م . ع . و خاه للامر : متوجه كرد او را در آن كار . و وخى رضاه : جست خشنودى او را . توخيش ( tavxic ) م . ع . كم كردن دهش را . و بدست كسى سپردن خويشتن را . و فرمان بردارى او را كردن . تود ( tud ) ا . پ . توت . تود ( tud ) ا . پ . توده و روى هم ريخته و انبار و كوه . و افراز و قله . و كوهان شتر . تود ( tud ) ا . ع . درختى . و ذو التود : موضعى كه داراى درخت تود است . توءدة ( to'dat ) و ( ta'dat ) ا . ع . درنگى و آهستگى . تودد ( tavaddod ) م . ع . تودده : كشيد دوستى او را . و تودد اليه : دوست داشت آن را . تودد ( tavaddod ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوستى و محبت تودر ( tavaddor ) م . ع . باسراف رفتن و پريشان شدن مال . و تودر فى الامر : به كار دشوار افتاد . و قد يكون التودر فى الصدق و الكذب و هو ايرادك صاحبك فى مهلكة . تودره ( tudare ) ا . پ . هوبره و حبارى . تودرى ( tudari ) ا . پ . تخمى لعابى كه قدامه و تخم مادر دخت نيز گويند و سماق . تودريون ( tudaryun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - خزبق . تودس ( tavaddos ) م . ع . چرانيدن ستور در گياه و داس . تودستى ( tudasti ) ا . پ . مدد و كمك و يارى و معاونت . تودع ( tavaddo ' ) م . ع . در ميدع نگاهداشتن و در حاجت خودش داشتن - از اضداد است و تودع منى ( مجهولا ) اى سلم على . و قوله صلى اللّه عليه و آله اذ رايت امتى تهاب الظالم ان تقول انك ظالم فقد تودع منهم اى استريح منهم و خذلوا و خلى بينهم و بين المعاصى او تحفظ منهم و توقى كما يتوقى من شرار الناس . تودف ( tavaddof ) م . ع . باز كاويدن از خبر . و بر سر كوه بر آمدن بز كوهى يق تودفت الا وعال فوق الجبل . تودن ( tavaddon ) م . ع . نرم گرديدن چرم . و دباغى كردن . و تر نهادن در آب . و تر نهاده شدن ( لازم و متعدى است ) . تودؤ ( tavaddo ' ) م . ع . تودات عليه الارض : برابر شد به روى زمين و يا فرا گرفت و يا ويران كرد و يا بشكست . و تودات عليه و عنه الاخبار : منقطع گرديد و پنهان شد به روى خبرها . و تودأ زيد على ماله : گرفت زيد مال آن را . و تودأ عليه : هلاك كرد آن را . تودوه ( tuduh ) ا . پ . جفت ضد طاق كه تروده و زوج و دوگانه نيز گويند . توده ( tude ) ا . پ . تل و پشته و انبار و خرمن . و تپه و پشتهء خاكستر و هر چيز روى هم انباشته . و تودهء خاك : تل خاك و تپهء خاك . و تودهء كافور : انبار برف و تن و سرين سفيد . و تودههاى خاك : طبقات زمين و هفت اقليم و كالبدهاى آدمى تودئ ( tavdi ' ) و تودئة ( tavdeat ) م . ع . ودا عليه الارض : برابر كرد زمين را بر آن . و ودا فلان بالقوم : هلاك كرد فلان قوم را . تودية ( tavdeyat ) م . ع . ودى انداختن . تودية ( tavdeyat ) ا . ع . چوبى كه چون ماده شتر كم شير گردد بر پستان وى بندند تا شير در آن جمع شود . ج : توادى . و مرد كوتاه . توديج ( ta dij ) م . ع . رگ گردن بريدن . توديج ( tavdij ) ا خ . ع . نام شهرى . تودير ( tavdir ) م . ع . در مهلكه افگندن كسى را . و ياور غلانيدن بر آنچه در مهلكه افتد . و پيك فرستادن . و يك سو و دور كردن يق و در وجهك عنى . و دفع نمودن بدى و فساد را . و گمراه ساختن . و بيهوده پريشان